کم‌اظهاری گمرکی چیست و چگونه رخ می‌دهد؟

در فرایند ترخیص کالا، واردکننده یا کارگزار گمرکی موظف است مشخصات دقیق کالا اعم از ارزش، وزن، تعداد و از همه مهم‌تر کد تعرفه (HS Code) را در سامانه جامع امور گمرکی (EPL) و در قالب اظهارنامه گمرکی (SAD) ثبت کند.

اگر کد تعرفه اظهار شده، حقوق ورودی (ماخذ گمرکی) پایین‌تری نسبت به کد تعرفه واقعی و کارشناسی‌شده کالا داشته باشد، پدیده‌ای به نام کم‌اظهاری (Under-declaration) رخ داده است. این موضوع خواه ناشی از یک اشتباه سهوی در خواندن مانیفست و پکینگ لیست باشد، و خواه با نیت دور زدن ماخذهای گمرکی انجام شود، از دید ارزیابان گمرک تخلف محسوب شده و مشمول جریمه خواهد بود.

بررسی جرایم اشتباه در HS Code بر اساس قانون امور گمرکی ایران

طبق مواد قانونی مندرج در قانون امور گمرکی جمهوری اسلامی ایران (مصوب ۱۳۹۰)، کشف مغایرت تعرفه‌ای توسط ارزیابان یا کارشناسان مجازی گمرک، تبعات مالی و حقوقی مشخصی دارد:

۱. ماده ۱۰۸ قانون امور گمرکی (جریمه تفاوت حقوق ورودی)

بر اساس ماده ۱۰۸ قانون امور گمرکی، اگر کشف شود که کد تعرفه اظهار شده با ماهیت واقعی کالا مغایرت دارد و این امر منجر به زیان مالی دولت (کاهش پرداخت حقوق ورودی) شده باشد، علاوه بر اخذ مابه‌التفاوت حقوق ورودی، جریمه‌ای معادل ۱۰ تا ۱۰۰ درصد مابه‌التفاوت از صاحب کالا دریافت خواهد شد.

تعیین درصد دقیق این جریمه به نظر رئیس گمرک اجرایی و سوابق شرکت واردکننده بستگی دارد.

۲. ارجاع پرونده به کمیسیون رسیدگی به اختلافات گمرکی

چنانچه صاحب کالا به نظر ارزیاب گمرک مبنی بر تغییر HS Code معترض باشد، می‌تواند پس از پرداخت سپرده یا ضمانت‌نامه بانکی، کالا را ترخیص کرده و پرونده را به کمیسیون رسیدگی به اختلافات گمرکی (موضوع ماده ۱۴۴) ارجاع دهد. بدیهی است دفاع در این کمیسیون نیازمند تسلط کامل به سیستم هماهنگ‌شده WCO و نوت‌های توضیحی (Explanatory Notes) هر فصل از کتاب مقررات صادرات و واردات است.

مرز باریک میان تخلف گمرکی (مغایرت تعرفه) و قاچاق کالا

یکی از پرریسک‌ترین عواقب اشتباه در درج HS Code، تبدیل شدن پرونده تخلف گمرکی به پرونده قاچاق کالا است. بر اساس ماده ۱۱۳ قانون امور گمرکی و قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز، در شرایط زیر اشتباه تعرفه، قاچاق محسوب می‌شود:

• کالای وارداتی با کد تعرفه اشتباه، جزو کالاهای ممنوع‌الورود یا مشروطی باشد که مجوزهای قانونی آن (مانند مجوز وزارت بهداشت، انرژی اتمی، یا سازمان ارتباطات) اخذ نشده است.
• مغایرت کد تعرفه به گونه‌ای باشد که ماهیت کالا به طور کامل تغییر کند (مثلاً اظهار قطعات الکترونیکی حساس به جای لوازم پلاستیکی ساده).

در این حالت، کالا توقیف شده و پرونده به سازمان تعزیرات حکومتی ارجاع داده می‌شود که علاوه بر ضبط کالا، جریمه‌های سنگین چند برابری ارزش کالا را در پی خواهد داشت.

کابوس تاخیر در حمل هوایی؛ چرا تعیین دقیق HS Code برای کارگو حیاتی است؟

در حمل و نقل هوایی بین‌المللی، واردکنندگان هزینه بالاتری برای فریت بار می‌پردازند تا محموله در سریع‌ترین زمان ممکن (Time-Critical) به دستشان برسد. وقتی کالا وارد گمرک فرودگاه امام خمینی (ره) می‌شود، به دلیل محدودیت فضای انبارهای هوایی، هزینه‌های انبارداری پس از پایان مدت زمان فری‌تایم (Free Time) به صورت تصاعدی بالا می‌رود.

اگر محموله هوایی شما به دلیل اشتباه در کد تعرفه (HS Code) در مرحله ارزیابی یا درب خروج متوقف شود و در مسیر قرمز گمرکی گیر بیفتد:

1. روند ترخیص از ۲۴ ساعت به چندین هفته افزایش می‌یابد.
2. هزینه‌های انبارداری (دموراژ) فرودگاهی حاشیه سود واردات را از بین می‌برد.
3. اعتبار شما نزد مشتری نهایی به دلیل تاخیر در تحویل کالا (Lead Time) خدشه‌دار می‌شود.

راهکارهای پیشگیری از جریمه و خدمات ترخیص آریان آسمان

جلوگیری از درگیری در پروسه‌های طولانی و فرسایشی گمرکی، تنها با بهره‌گیری از مشاوران خبره و ترخیص‌کاران رسمی امکان‌پذیر است. شرکت حمل و نقل بین‌المللی آریان آسمان (عضو رسمی یاتا - IATA) با بیش از ۱۵ سال سابقه درخشان در صنعت لجستیک ایران، راهکارهای زیر را برای ایمن‌سازی تجارت شما ارائه می‌دهد:

• تعیین پیش‌فرض و کارشناسی HS Code: پیش از صدور قبض انبار و مانیفست هوایی، کارشناسان ما به سرپرستی مهندس رمضانیان (مدیر امور گمرکی و واردات با ۱۵ سال سابقه)، کاتالوگ و مشخصات فنی کالای شما را بررسی کرده و دقیق‌ترین کد تعرفه را استخراج می‌کنند.
• اخذ حکم تعرفه پیش از واردات: برای کالاهای پیچیده، تیم ترخیص آریان آسمان پیش از خرید خارجی و بارگیری کالا، از دفتر تعرفه گمرک ایران “حکم تعرفه” دریافت می‌کند تا هیچ‌گونه ریسک مغایرتی در زمان ترخیص وجود نداشته باشد.
• سرویس Door to Door و ترخیص یکپارچه: با سپردن صفر تا صد پروسه واردات (از حمل هوایی از مبادی خارجی، ترانزیت کالا و عبور گمرکی تا ترخیص نهایی و تحویل در انبار شما) به آریان آسمان، مسئولیت هرگونه تاخیر ناشی از اسناد گمرکی بر عهده تیم متخصص ما خواهد بود.

نتیجه‌گیری

استفاده از کد تعرفه اشتباه، رویایی جز جریمه‌های سنگین، توقیف محموله و خواب سرمایه در انبارهای گمرک ندارد. پیش از هرگونه اقدام به ثبت سفارش و صدور بارنامه هوایی (AWB)، حتماً از صحت HS Code اطمینان حاصل کنید. برای استعلام دقیق تعرفه کالای خود می‌توانید از [ابزار هوشمند جستجوی HS Code آریان آسمان] استفاده کنید و یا همین امروز برای دریافت مشاوره تخصصی واردات، با کارشناسان ما تماس بگیرید.